f

Անկախ

Օտար խաղեր՝ ամերիկյան ձևով


Վերջին օրերին Միացյալ Նահանգներից երկու լուր հասավ, որոնք անմիջականորեն առնչվում են մեզ, սակայն կորոնավիրուսի այս խուճապ-հակախուճապային իրարանցման մեջ կարծես պատշաճ արձագանք չստացան, եթե չասենք՝ անուշադրության մատնվեցին:

Առաջին՝ ԱՄՆ կառավարությունը վերացրեց Արցախին տրամադրվող օգնությունը:  

Չնայած վերջին ամիսներին հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների և կոնգրեսականների ջանքերին, չհաջողվեց Արցախի համար պահպանել ԱՄՆ կողմից տրամադրվող ուղիղ օգնությունը։ Թրամփի վարչակազմը որոշում կայացրեց կրճատել Արցախում իրականացվող ականազերծման ծրագիրը:  

Այս բավական անախորժ իրողությունը բացատրվում է երկու գործոնով. առաջին՝ Ադրբեջանի իշխանությունների ջանադիր աշխատանքով ԱՄՆ անվտանգության խորհրդում իրենց շահերն առաջ մղելու նպատակով և դրա դիմաց մեր իշխանությունների անգործությամբ:

«Եթե մեր իշխանություններն ավելի պրոֆեսիոնալ աշխատեին ԱՄՆ-ի հետ ոչ միայն այս ուղղությամբ, այլև առհասարակ բոլոր ուղղություններով, բնականաբար մեր հարաբերություններն ավելի բարվոք վիճակում կլինեին, և հնարավոր է՝ այդ դրական ֆոնի վրա նման որոշում չկայացվեր։ Պետք էր ավելի նախաձեռնողական աշխատել, բայց այդ նախաձեռնողականությունը չկա, և դրա հետևանքներից մեկն էլ երկու երկրների բարձր մակարդակի հարաբերությունների բացակայությունն է»,- «Անկախի»  հետ զրույցում ասաց միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանը՝ նշելով, որ ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի հանդիպումները ԱՄՆ դեմոկրատ և հանրապետական կոնգրեսականների հետ շատ քիչ են, մանավանդ որ դրանք 10-15-րոպեանոց հանդիպումներ են եղել և որևէ լուրջ արդյունք չէին կարող տալ:  

Նա հիշեցնում է նաև, որ ԱՄՆ-ն, բացի Հայաստանից, միակ պետությունն էր, որ ուղիղ ֆինանսական օգնություն էր տրամադրում Արցախին՝ առանց ճանաչելու նրա անկախությունը, և այս տեսանկյունից, ըստ նրա, այդ օգնությունը ֆինանսականից առավել աշխարհաքաղաքական նշանակություն ուներ, հետևաբար դրա վերացումը նույնպես պետք է դիտարկել աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից։    

Արցախի ԱԺ փոխնախագահ Վահրամ Բալայանը նույնպես Միացյալ Նահանգների կողմից Արցախին հատկացվող ֆինանսական օգնության չեղարկումն առաջին հերթին պայմանավորում է ադրբեջանա-թուրքական քարոզչամեքենայի աշխատանքով կամ Ադրբեջանի նավթային, գազային պաշարներով, որոնցով նրանք կարողանում են գնել երկրներին: Այսուհանդերձ, պատասխանելով Tert.am-ի  այն հարցին, թե արդյոք նման իրավիճակը նաև հայկական կողմի թերացման հետևանքը չէ, խոստովանել է․ «Այո, կարծում եմ, որ մենք թերացել ենք: Մենք մշտապես տեսնում էինք, որ Ադրբեջանը, Թուրքիան ամեն կերպ փորձում են մեզ վնասել: Պետք է պայքարեինք դրա դեմ»: Նա միաժամանակ նկատել է, որ ԱՄՆ-ն արցախյան հիմնախնդրում կարծես հավասարակշռությունը չի պահում, և այս փաստը թերևս գալիս է լրացնելու այսպես կոչված Լեռնային Ղարաբաղը ներկայացող ադրբեջանական համայնքի հետ Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանի հանդիպմանը:

Բառացիորեն հաջորդ օրը՝ մարտի 22-ին, Սուրեն Սարգսյանն  իր ֆեյսբուքյան էջում գրեց, որ Արցախին տրամադրվող օգնությունը կարող է փոխակերպվել «բնակչությանը խաղաղության նախապատրաստման» ծրագրով և որպես  դրա հիմնավորում հղում արեց ԱՄՆ օրենսդրական հարցերով պետքարտուղարի օգնական Մերի Էլիզաբեթ Թեյլորին և ԱՄՆ ՄԶԳ օրենսդիր և հանրային հարցերով կառավարչի օգնական Ռիչարդ Ք.Պարկերին: «...[Մ]եր գործակալությունները տեսնում են հնարավորություն ԱՄՆ-ի կողմից տրամադրվող օգնության ֆինանսավորման համար, որը կարող է ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության վրա, օրինակ՝ որպես բնակչությանը խաղաղության նախապատրաստում», - գրել են նրանք:- Առաջ նայող ծրագրերը, որոնք աջակցում են ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը և հիմք են դնում ավելի բարեկեցիկ ապագայի համար, հույս են ներշնչում Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության համար երկարաժամկետ հեռանկարում»:

Պատասխանելով այս կապակցությամբ Tert.am-ի  հարցերին՝ քաղաքագետն արձանագրել է, որ  սա շատ ավելի վտանգավոր երևույթ է և շատ ավելի լուրջ քաղաքական հետևանքներ կունենա, քան Արցախին տրամադրվող ֆինանսական օգնության վերացումը: «Այսինքն՝ ոչ թե վտանգավոր է երևույթը՝ հանրությանը խաղաղությանը նախապատրաստելը, այլ վտանգավոր է նրանով, որ բացառապես Արցախի ժողովրդի մասին է խոսքը»,-ասել է նա՝ հավելելով, որ եթե երկու հակամարտող կողմերից մեկին նախապատրաստում ես խաղաղության, իսկ մյուսին՝ ոչ, ապա դա հանգեցնելու է այնպիսի իրադարձությունների՝ ինչպիսիք Սումգայիթի, Բաքվի դեպքերն են:

Քաղաքագետը կարծիք է հայտնել նաև, որ ամենայն հավանականությամբ այս քայլի համար Հայաստանի իշխանությունները համաձայնություն են տվել, քանի որ, եթե Հայաստանի իշխանությունները հայտարարում են՝ Արցախի խնդրի լուծումը պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի, Արցախի, Ադրբեջանի ժողովուրդների համար, չեն կարող հակառակվել, երբ համանախագահներն առաջարկեն ֆինանսական միջոցներ տրամադրել և խաղաղության նախապատրաստել Արցախի ժողովրդին:

Ակնհայտ է, որ արցախյան խնդրի կարգավորման հարցում Միացյալ Նահանգների դիրքորոշման մեջ  էական փոփոխություն է տեղի ունեցել, որի հետևանքով բացահայտ փոխվում է հավասարակշռությունը, մի բան, որ լուրջ մարտահրավեր է  և իրոք հղի է անկանխատեսելի քաղաքական հետևանքներով:

Այս տեսանկյունից ուշագրավ էր մյուս տեղեկությունը, որ Միացյալ Նահանգներից հասավ սրանից 4 օր առաջ և մեզանում որևէ արձագանք չունեցավ, ընդամենը չոր տեղեկությունը հաղորդվեց:

Խոսքն այն մասին է, որ ԱՄՆ պետդեպարտամենտը «Արևելյան Եվրոպայի և նախկին Խորհրդային Միության անկախ պետությունների ուսումնասիրման» ծրագրի շրջանակներում նախատեսում է 2 միլոն դոլար հատկացնել ոչ կառավարական կազմակերպություններին դրամաշնորհներ տրամադրելու համար: «Ծրագիրն ուղղված է ԱՄՆ արտաքին քաղաքական նպատակների խթանմանն ու միջազգային համագործակցության հաստատմանը, ինչպես նաև ամերիկյան փորձագետների` տարածաշրջանային կարևորագույն լեզուների իմացության մակարդակի բարձրացմանը»,- ասվում էր հաղորդագրության մեջ և նշվում, որ դրամաշնորհներ կարող են ստանալ միայն ամերիկյան բարձրագույն կրթական հաստատություններն ու ոչ կառավարական կազմակերպությունները, և այդ աշխատանքները համակարգելու է պետդեպարտամենտի հետախուզության և հետազոտությունների բյուրոն:

Քաղաքագետ Ստանիսլավ Տարասովը, վերլուծելով տվյալ  նախաձեռնությունը, հանգել է այն մտքին, որ պետդեպարտամենտում պատրաստվում են Հարավային Կովկասի նկատմամբ նոր քաղաքականության մշակմանը՝ հաշվի առնելով էթնիկական և միջէթնիկական խնդիրները, որպեսզի նորովի դիտարկեն առկա և հնարավոր կոնֆլիկտներն ու դրանց լուծման տարբերակները: Ըստ նրա՝ ամենայն հավանականությամբ կփոխվի Հարավային Կովկասում գործողությունների «քիչ ռեսուրսներով և քիչ ներուժով արտաքին քաղաքականություն» բանաձևը: «Ավելին, ԱՄՆ-ն կարող է հրաժարվել հավասար հեռավորության քաղաքականությունից  ղարաբաղյան կոնֆլիկտում,- գրում է նա:- Բայց այդ դեպքում ո՞ր կողմին կսկսի պաշտպանել: Ամեն դեպքում Վաշինգտոնը սկսել է Հարավային Կովկասի նոր տեսլական ձևավորել և այլևս չի դիտում այն որպես մեկ միասնական տարածաշրջան, ձերբազատվում է այն պատրանքից, թե այն կարող է հաղորդակցական միջանցք ծառայել, և անհատական մոտեցում է մշակում Ադրբեջանի, Հայաստանի ու Վրաստանի նկատմամբ: <…> Առայժմ դեռ միայն գիտական հետաքրքրություն ենք տեսնում ԱՄՆ-ում այդ տարածաշրջանի նկատմամբ: Այդ փաստն ինքնին կարելի է քաղաքականապես չեզոք համարել, թեպետ պետդեպարտամենտը հենց այնպես փողերը քամուն չի տալիս, իսկ հետախուզության հետարքրությունն էլ դատարկ տեղը  չի առաջանում: Սպասենք, տեսնենք»:

Ռուսները, իհարկե, կարող են դիտորդի պես սպասել և  սառնասիրտ փաստեր ու իրադարձություններ արձանագրել, բայց ոչ մենք, եթե այդ փաստերն ու իրադարձությունները մեր ներկային ու ապագային են վերաբերում:

Ի դեպ, ուշագրավ է, որ պետդեպարտամենտի նշված նախաձեռնությանը գրեթե միաժամանակ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությունը դրական եզրակացություն տվեց  Պետդումայի պատգամավոր Անդրեյ Լուգովոյի օրենքի նախագծին,  որով առաջարկվում է լրացուցիչ լիազորություններ տալ արդարադատության նախարարությանը կասեցնելու այնպիսի ոչ կառավարական կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնք մասնակցում են Ռուսաստանում քաղաքական գործունեությանը և դրամական միջոցներ ու գույք են ստանում ԱՄՆ քաղաքացիներից կամ կազմակերպություններից: Նման որոշման հիմք կարող են դառնալ գործադիր իշխանության և դատախազության ստուգումները Ռուսաստանի Դաշնության շահերին վնաս հասցնելու դեպքերում, իշխանությունները կարող են այդ կառույցների գործունեությունը կասեցնել երեք օրվա ընթացքում: Ընդ որում, տվյալ նախագծին հավանություն են տվել ոչ միայն կառավարությունն ու խորհրդարանի խմբակցությունները, այլև անկախ փորձագետները՝ համարելով, որ Մոսկվան պետք է հնարավորություն ունենա արագորեն կասեցնելու տարբեր արտաքին ուժերի անօրինական գործունեությունը, որոնք քողարկվում են ոչ կառավարական (հասարակական) կազմակերպության կարգավիճակով:

Իսկ մե՞նք ինչ ենք անում:

 

 

քաղաքական ԱՄՆ Արցախ ԱՄՆ պետդեպարտամենտ ԱՄՆ անվտանգության խորհուրդ հայ-ամերիկյան հարաբերություններ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Առաջարկել եմ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց պարգևատրումները ուղղել կառավարության կողմից իրականացվող ծրագրերին. Մարուքյան
Արտաշատի բկ-ն վերապրոֆիլավորվել է ինֆեկցիոն բժշկական կենտրոնի
Հաշվի ենք առել նրա մասնագիտական կարողությունները. Մակունցը՝ ԿԲ-ի նախագահի պաշտոնին Մարտին Գալստյանի թեկնածությունն առաջադրելու մասին
Մոսկվայից դեպի Երևան պլանավորված թռիչքները չեղարկվել են
Օրենսդիրը հաստատել է «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրինագծերի փաթեթը
Տավուշում ապօրինի ծառահատման դեպքեր են բացահայտվել
Նախագահ Սարգսյանը գերմանական կողմին առաջարկել է դիտարկել Հայաստանում թոքերի արհեստական օդափոխության սարքերի համատեղ արտադրություն հիմնելու հնարավորությունը
Բողոք Բեռնի կոնվենցիայի քարտուղարություն. Հայաստանը խախտում է կենսաբազմազանության մասին միջազգային կոնվենցիան՝ ոսկու հանքի ծրագիրն առաջ մղելով
Այս պահին շուրջ 90 անձ թոքաբորբ ունի, իսկ նրանցից 30-ը գտնվում է ծանր վիճակում. Փաշինյան
ՀՀ պարետ, փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի մամուլի ասուլիսը. ուղիղ
Ակնկալում եմ ձեր կողմից պատասխանատվություն` սեփական կնոջ բառամթերքի համար. Գևորգ Գրիգորյանը՝ Ավինյանին
ԱՄՆ-ում կորոնավիրուսի ավելի քան 160 հազար դեպք է հաստատվել
Ադրբեջանական սպառնալիք՝ համաճարակի փուլում
Իշխանությունների առաջարկած փոփոխությունները չեն տեղավորվում ժողովրդավարության տրամաբանության մեջ. Մարուքյան
Ունենք ևս 1 առողջացած պացիենտ, մեկուսացումից դուրս են եկել 150 հոգի. Թորոսյան
Ոստիկանների կողմից տղամարդուն բռնության ենթարկելու դեպքի առթիվ ՀՔԾ-ում հարուցվել է քրգործ. Դատախազություն
Ստիպված ենք առնվազն 10 օրով երկարացնել խստացված սահմանափակումները․ Փաշինյան․ ուղիղ
Պեսկովը հերքել է Թրամփի խոսքերը
Վնասվածքը անզգույշ կրակոցի հետևանք էր. Ոստիկանության բացահայտումը
Առաջիկա օրերին Հանրապետության տարբեր շրջաններում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ
Արցախում ժամը 14-ի դրությամբ ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների 48.3 տոկոսը
Քաղաքացիների «տոտալ վերահսկողություն» ենթադրող նախագիծը տապալվեց, գոնե առայժմ
Նվազել են բենզինի և դիզելային վառելիքի մանրածախ գները
Իսպանիայում մեկ օրում կորոնավիրուսից 849 մարդ է մահացել
Ռուսաստանում կորոնավիրուսի 500 նոր դեպք  է  գրանցվել
Ավելին
Ավելին