f

Անկախ

Ինչի՞ց են ծագում կորոնավիրուսները և ինչու են դրանք այդքան վտանգավոր


2019-nCoV կորոնավիրուսով վարակվածների ընդհանուր թիվը մոտենում է 2 հազարին: Աճում են նաև մահվան դեպքերը, որոնք հասել են արդեն 80-ի:

Վիրուսի տեսակը, որի բռնկումը դիտվում է այսօր Չինաստանում, քաջ հայտնի է բժիշկներին: Այն պատկանում է այսպես կոչված կորոնավիրուսների ընտանիքին, որոնք նախկինում մի քանի հիվանդությունների բռնկում են առաջացրել, օրինակ՝ 2003 թ. ծանր սուր ռեսպիրատոր համախտանիշի (Sars)  և 2012 թ. մերձավորարևելյան ռեսպիրատոր համախտանիշի (Mers) համաճարակները: Առաջին վիրուսի դեպքում մահացել է բոլոր ախտահարվածների 9 տոկոսը, երկրորդ համաճարակի ժամանակ՝ հիվանդացածների 35 տոկոսը:

Ինչի՞ց են ծագում վտանգավոր կորոնավիրուսները

Վիրուսներ փոխանցողները, որոնք առաջացրել են Sars-ի, Mers-ի և 2019-nCoV կորոնավիրուսի բռնկումները, ինչպես հայտնի է, մարդիկ չեն եղել, այլ կենդանիները: Նրանք մարդու համար բազմաթիվ վտանգավոր վիրուսների կրողներ են, սակայն մարդու վարակվելն անմիջականորեն կենդանիներից, բարեբախտաբար, բավական հազվագյուտ երևույթ է:

«Մեծ մասամբ գոյություն ունի այսպես կոչված տեսակային արգելք, և վիրուսի համար այն անհաղթահարելի է»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը Ուրիքի համալսարանից:- Բայց եթե մարդը թուլացած իմունիտետ ունի կամ որևէ ուրիշ գործոն կա, որը թույլ է տալիս վիրուսին կենդանուց անցնել մարդուն, կարող է տեղի ունենալ վարակման այդ հազվագյուտ դեպքը»:

Վտանգը նախ և առաջ կապված է վիրուսի արտասովոր մուտացիայի հետ:

«Որպես կանոն, վիրուսը պետք է որոշակիորեն փոխվի, որպեսզի հնարավորություն ունենա ապրելու և տարածվելու նոր՝ անսովոր միջավայրում»,- ասում է գիտնականը:

Հազվագյուտ դեպքերում, երբ կորոնավիրուսը փոխանցվում է մարդուն, իրավիճակը կարող է չափազանց լուրջ ընթացք ստանալ:

Հարկ է հիշել, որ բնավ ոչ բոլոր կորոնավիրուսներն են շատ վտանգավոր: Մարդը մշտապես բախվում է դրանց նվազ ագրեսիվ տարատեսակներին: Բայց նրանք, որոնք մի տեսակից փոխանցվում են մյուսին, կարող են մեծ սպառնալիք դառնալ:

Ինչո՞ւ են «միջտեսակային» կորոնավիրուսներն այդքան վտանգավոր մարդու համար

«Երբ վիրուսը մի տեսակից փոխանցվում է մյուսին, հնարավոր չէ գուշակել, թե դեպքերն ինչպես կծավալվեն: Անսովոր ոչինչ չկա, երբ վիրուսը նոր տեղ է գտնում նոր միջավայրում: Եվ այդ գործընթացի առաջին փուլերում վիրուսը կարող է շատ ուժեղ լինել»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բանն այն է, որ երբ վիրուսը հանկարծակի կենդանուց անցնում է մարդուն, վերջինիս իմունային համակարգը պատրաստ չէ պայքարելու այդ կորոնավիրուսի դեմ, քանի որ նախկինում երբեք չի բախվել դրան: Եվ մարդն այդպիսի վիրուսների նկատմամբ չափազանց խոցելի է:

Նման խնդիր է նկատվում, երբ գրիպի վիրուսների տարբեր տեսակները սկսում են մի տեսակից անցնել մյուսին:

Գրիպի ամենամահացու համաճարակը տեղի է ունեցել 1918-19 թթ.: Համարվում է, որ մարդը գրիպի այդ տեսակով վարակվել է թռչուններից: Այն ժամանակ «իսպանկայի» զոհ դարձավ 50 մլն մարդ:

Չկա որևէ ակնհայտ վկայություն, որ ներկայիս կորոնավիրուսը կարող է նման ծանր համաճարակ առաջացնել, սակայն կենդանիներից մարդու վարակման նախորդ դեպքերը ստիպում են բժիշկներին զգոն լինել:

Կարո՞ղ է կորոնավիրուսը  շատ արագ տարածվել

Լավ լուրն այն է, որ կենդանուց մարդուն փոխանցվելուց հետո վիրուսը սկզբնական փուլերում չի կարող արագ տարածվել մարդուց մարդուն: «Դա ևս մի արգելք է, ևս մի խոչընդոտ, որը պիտի հաղթահարի վիրուսը»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Սակայն այնուհետև վիրուսը կարող է շատ արագ փոխանցվել, և եթե դա տեղի է ունենում, իրավիճակը ծայրահեղ ծանր է դառնում:

«Վիրուսները, այդ թվում և կորոնավիրուսները, բավական մեծ արագությամբ են մուտացիայի ենթարկվում»,- ընդգծում է գիտնականը:

Հետագա մուտացիաները կարող են  հնարավորություն տալ վիրուսին շատ արագ տարածվել մարդկանց մեջ, դա նշանակում է, որ համաճարակը կարող է բավական կարճ ժամանակում շատ մեծ տարածք ընդգրկել:

Հենց  դա է տեղի ունեցել այժմ Չինաստանում, ուստի անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ միջոցներ ձեռնարկել դրա տարածումը կանխելու համար:

«Եթե դրանով վարակվի թույլ իմունիտետով մարդը, պատճառը կարող է այն լինել, որ նա հիվանդություն ունի, որը նրան ավելի խոցելի է դարձրել: Իսկ առողջ մարդը կարող է և չվարակվել: Որոշ վիրուսներ փոխանցվում են շատ արագ, մյուսները, ընդհակառակը, շատ դանդաղ: Հարցերից մեկը, որի պատասխանը պետք է տալ, այն է, թե այս նոր կորոնավիրուսը որ տեսակին է պատկանում»,- ասում է պրոֆեսոր Իսթոնը:

Ի՞նչ անել վիրուսի տարածման դեպքում

Վատ լուրն այն է, որ վիրուսի տարածումը բնավ միշտ չէ, որ կարելի է դադարեցնել դեղորայքի միջոցով: «Արդյունավետ հակավիրուսային դեղերը շատ քիչ են»,- զգուշացնում է փորձագետը:

Բայց կան ուրիշ բավական հասարակ և արդյունավետ միջոցներ, ինչպես, օրինակ՝ ձեռքերը լվանալը և բժշկական դիմակ կրելը:

«Հիգիենայի հիմնական կանոնները շատ օգտակար են: Դրանք օգնում են պաշտպանվել շատ հիվանդություններից, ներկայումս դա թերևս պայքարի միակ մատչելի և արդյունավետ միջոցն է, քանի որ ամենամոտ ապագայում այդ վիրուսի դեմ դեղեր չենք ունենա»,- ասում է գիտնականը:

Շատ կարևոր է նաև այն, թե ինչպես են բուժում նրանց, ովքեր վարակվել են:

«Եվս մի կարևոր հանգամանք. հարկ է հնարավորինս արագ հայտնաբերել վարակված մարդկանց, որպեսզի հնարավոր լինի օգնել նրանց և այդպիսով փորձել նվազեցնել վարակի տարածման հավանականությունը»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բարեբախտաբար Sars և Mers կորոնավիրուսների բռնկումներից հետո միջազգային մակարդակով մշակվել են հիվանդության տարածման կանխարգելման գործողությունների մեխանիզմներ:

«Մենք այսպիսի իրավիճակներ արդեն մի քանի անգամ տեսել ենք, և այժմ, երբ պետք է որոշակի լուծումներ գտնել, դա ավելի արագ է արվում»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բժիշկները հույս ունեն, որ նախորդ կորոնավիրուսներից հետո արված եզրակացությունների շնորհիվ ներկայիս և հետագա բոլոր բռնկումները նվազ վտանգավոր կլինեն մարդկանց կյանքի և առողջության համար:

Աղբյուրը՝ BBC

https://www.bbc.com/russian/features-51239831

 

առողջական 2019-nCoV կորոնավիրուս Չինաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Կարդացեք նաև

Ինչպե՞ս պահպանել հոգեկան առողջությունը և լինել արդյունավետ կարանտինի պայմաններում․ խորհուրդներ հոգեբանից
Վրաերթ Արարատի մարզում․ 30 գառ տեղում սատկել է
Ցանկացած իրեն հարգող պետություն պարզապես պարտավոր է ամեն գնով իր միջոցներով իր իսկ քաղաքացիներին բերի հասցնի հայրենիք
Հայաստանում հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 822-ի. ապաքինվել է 57 պացիենտ
Նայում են մարդկանց աչքերի մեջ ու խաբում
Երբ ՄԵԾ մարդկանց ներկան տնօրինում են մարդուկները
Հայաստանի քաղավիացիայի շուրջ սեղծված իրավիճակի ու պաշտոնական մանիպուլյացիաների մասին
Քաղավիացիայի կոմիտեի տված լիցենզիայով Եվրոպա թռչող ոչ մի բորտ երբևէ խնդիր չի ունեցել
Չեմ դիմում ձեզ, որ ի վերջո մարդ դառնաք, քանզի դա ձեր մոտ այլևս չի ստացվի
«Արև Քոնսթրաքշն» ՓԲԸ-ի էլեկտրամոնտաժողը էլեկտրասյան վրա աշխատանքներ կատարելիս հոսանքահարվել ու մահացել է
Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների  թիվը 156-ի է հասել
Ես պատրաստ եմ պետական մահափորձի մեղադրանքով Նիկոլ Փաշինյանի դեմ հայց ներկայացնել միջազգային դատարանՔոչարյանի ֆրանսահայ փաստաբան
Ռուսաստանից Հայաստան վերադառնալու համար ցուցակագրվել է 2000–ից ավելի մարդ. Դեսպանատուն
Բժիշկը՝ կորոնավիրուսը կանխելու նպատակով ջրի անհրաժեշտության մասին
Երկու ավիաընկերություններ պարզապես ժամանակավորապես զրկվել են եվրոպական ուղղություններով կատարվող չվերթների իրավունքից.Տաթևիկ Ռևազյան
Զգուշացում գործող իշխանավորին. Երկիր ծիրանի
Սերգեյ Ավետիսյանի փոխարեն բերևեցին դրեցին տոմսավաճառ Տաթևիկ Ռևազյանին, որը թքած ունի հայրենիքի վրա. Նարեկ Մալյան
Առայսօր Արցախի Հանրապետությունում նոր կորոնավիրուսային վարակի (COVID-19) դեպք չի գրանցվել
Վերակենդանացման բաժանմունքներում կորոնավիրուսով վարակված 25 պացիենտ կա. մեկի վիճակը ծայրահեղ ծանր է
Թրամփը բացատրել է, թե ինչու բժշկական դիմակ չի կրում
Իմբիրի, սխտորի, կիվիի գինը էական աճել է, բայց խոզի մսի, բենզինի և այլ ապրանքների գներ էլ էական իջել են. Իմ քայլի պատգամավոր
Հանրապետությունում դեռ կան փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ
Աբովյան քաղաքի բնակարաններից մեկում փրկարարները դի են հայտնաբերել
Պոպուլիզմի մահը
Հիմա առաջնային է դարձել մարդակենտրոնությունը ու մարդասիրությունը բոլոր հարթություններում. Արփինե Հովհաննիսյան
Ավելին
Ավելին