f

Անկախ

Այ, թե ինչն էր իրականում աննախադեպ


«Չգիտեմ՝ դուք հիշո՞ւմ եք վերջին ջրհեղեղը, հավանաբար ոչ, որովհետև մարդիկ այդպիսի դեպքերը՝ որպես արժանի փոխհատուցում, հաճույքով մոռանում են, բայց դա կարևոր չէ, ես կհիշեցնեմ»:

Այսպես կարող էր սկսվել համավարակի, համաշխարհային տնտեսության իրավիճակի մասին ցանկացած վերլուծական նյութ: Այսպես կարող էր սկսվել վարչապետի վերջին (կամ նախավերջին՝ կարևոր չէ) լայվը: Բայց այսպես է սկսվում Կարել Չապեկի պատմվածքներից մեկը, որն ամենևին էլ նավթի բորսայական գների մասին չէ:

Այն, ինչ կատարվեց ամերիկյան կամ տեխասյան համարվող WTI նավթի հետ բորսայում, հայկական ամենամոդայիկ բառով ասած, աննախադեպ էր: Իսկապես աննախադեպ ու պատմական: Բորսայական գնանկմանը նույնիսկ մեր սոցիալական ցանցերն ու մամուլն էր հետևում: Իսկ մենք համարյա անտեղյակ ենք նավթի որականշման կարգ-մեթոդներից: Նույնիսկ, եթե բուհական դասագրքերից հիշում էինք, որ WTI տեսակը ավելի թանկ էր, քան Brent տեսակը, պիտի մոռանայինք: Որովհետև մոտ 10 տարի առաջ իրավիճակ է փոխվել: Հիմա Brent-ն ավելի թանկ է:

Այդ նույն դասագրքերից գիտեինք, որ տնտեսական ճգնաժամի պարագային արտադրողները գերադասում են ոչնչացնել սեփական արտադրանքը՝ փորձելով կանխել գնանկումը: Այդպես նկարագրում էին բոլոր դասագրքերն ու տնտեսական Մեծ ճգնաժամի տարիների գեղարվեստական գրականությունը: Մինչդեռ մերօրյա բորսայական գնանկումը հակառակ պատկեր ի ցույց դրեց: Ամերիկյան նավթի գները սրընթաց նվազեցին մինչև 0, ապա սկսեց աճել բացասական ցուցանիշը (թվաբանության տեսանկյունից «աճել» բառի փոխարեն պետք է օգտագործել «նվազել» բառը):

Առաջին անգամ հնարավոր եղավ իրականում հետևել մի գործընթացի, որի մասին նախկինում գիտեինք որպես հնարավոր հետևանք: Նախ ճշտենք, որ խոսքը մայիսի վերջին օրերին մատակարարվելիք նավթի մասին էր: Ու պարզվեց, որ այն գնորդ չունի: Ամերիկյան ստրատեգիական պահուստ-ամբարները երկու երրորդ չափով լի են: Համավարակի պատճառով աշխարհի ամենամեծ ավտոմոբիլային պարկ ու փոխադրումներ ունեցող երկրում կտրուկ նվազել է բենզինի ու դիզվառելիքի պահանջարկը: Միացյալ Նահանգներում նախորդ տարվա տվյալներով կա մոտ 278 մլն մարդատար ավտոմեքենա: Դրան գումարած, իհարկե, տնտեսության կանգը (ենթադրում եմ, որ հասարակագիտության մեջ շուտով տնտեսության այս իրավիճակը բնութագրող նոր տերմին կհայտնվի): Վերջին մեկ-երկու տարում սպառողների համար շոկ է, որ չինական բանկային համակարգում բացասական տոկոսադրույքով վարկավորում կա: Դա ի վերջո պատկերացնելը հեշտ էր: Հնարավոր էր պատկերացնել, որ դա իրականում արտոնյալ պայմաններով վարկ առաջարկելու ձև է: Այսինքն, բանկը որոշակի գումար էր առաջարկում, հետո որոշակի ժամանակահատված տոկոս չէր ակնկալում ու միայն այդ որոշակի ժամանակից հետո նոր սկսում էր վարկի գումարի հիմնական մասն ու տոկոսները հաշվարկել: Ընդունեք՝ սա ավելի հասկանալի է, քան այս առաջարկը՝ «մայիսի վերջին օրերին մեր ընկերությունն արդյունահանած մեկ բարել նավթի հետ ձեզ առաջարկում է 38 դոլար գումար. միայն թե չմոռանաք գալ ու տանել նավթը»: Սա հակաուտոպիական գրականությանը վայել իրավիճակ է: Իսկապես աննախադեպ: Իրավիճակ, որ Չապեկի հումորի զգացում ունեցողը միայն կկարողանա նկարագրել:

Լրագրողներին, տնտեսագետներին ու մյուս հասարակագետներին մնում է միայն արձանագրել ու նկարագրել իրավիճակը: Իրավիճակի «հովվերգական» պատկերը հաջորդ օրը թե՛ ԱՄՆ նախագահը փչացրեց՝ խոստանալով գնել հնարավորինս շատ նավթ, թե՛ բուն բորսան՝ նավթի հունիսյան մատակարարումների համար գնորդից փող պահանջելով:

Արա Գալոյան

Տնտեսական մեկնաբան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org


 

Արա Գալոյան տնտեսություն Հայաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

«Անհրաժեշտ է հրավիրել արտահերթ նիստ՝ հատուկ օրակարգով». Իշխան Սաղաթելյան
Վարչապետը ֆեյսբուքից հեռացրեց իր գրառումը եւ ուղիղ միացումը ընտանեկան խնջույքից (ֆոտո)
ԱՍԻՄՊՏՈՄ ՊԱՑԻԵՆՏԸ
Պարետի որոշմամբ՝ ՀՀ-ում կարգելվեն ՊՇՌ մեթոդով լաբորատոր հետազոտությունները
Եկեք ֆիքսենք, որ այս պահին Նիկոլ Փաշինյան ընտանիքում ավելի շատ վիրուսակիր կա, քան «Գլորիա» ֆաբրիկայում
Հասարակածային Գվինեան երկրից կվռնդի ԱՀԿ ներկայացուցչին
ՀՀ-ում գրանցված ավիաընկերությունները շարունակելու են չվերթեր իրականացնել դեպի այլ պետություններ. Քաղավիացիայի կոմիտե
Վանաձորի «Գլորիա» ֆաբրիկան պարետի որոշմամբ կփակվի 72 ժամով
Աշխարհում COVID 19-ի հաստատված դեպքերի թիվը գերազանցել է 6,3 մլն-ը
Որ երկրները և երբ կբացեն սահմանները
ԱՄՆ գիտնականների կանխատեսմամբ COVID 19-ի պատվաստանյութը պատրաստ կլինի մինչև տարեվերջ
Բաքուն չպետք է վախեցնի Երևանին և Ստեփանակերտին. Ս. Տարասով
ICAO-ն հանձնարարականներ է մշակել ավիաուղեւորների համար
Նուբարաշենի հոգեբուժարանում կորոնավիրուսով վարակվածության 49 հաստատված դեպք կա. կատարվել է 307 թեստավորում
Գերագույն ռադայում  Ավակովի  հրաժարականի  համար  ստորագրահավաք է սկսվել
Կամչատկայի ափերի մոտ  5,0  մագնիտուդով  երկրաշարժ է գրանցվել
Բելառուսում   մեկ  օրում  կորոնավիրուսի 852 դեպք է  հայտնաբերվել
Հայտնի է Հրաչյա Հակոբյանի թեստի պատասխանը
80 հազար դրամի համար որ մարդ մահանա, ո՞նց կընդունեք. ԱԺ պատգամավորները ժամանել են «Մեյմանդարի» շուկա
Հերթական աննախադեպը՝ Նիկոլ Փաշինյանի շնորհիվ. բարի գալուստ եվրոպական «սև ցուցակ». Արմեն Աշոտյան
Տաթեւիկ Ռեւազյանի վերաբերյալ գրառում կատարելու փաստի առթիվ քրեական գործի հարուցումը մերժվել է
Հաշվետվությունները ժամկետում չներկայացնելու 57 դեպքով նշանակվել է 4.17 մլն դրամի չափով վարչական տուգանք
Զոհրաբ Մնացականյանը շնորհավորել է Մասիս Մայիլյանին՝ Արցախի ԱԳ նախարարի պաշտոնում վերանշանակվելու առթիվ
Հրայր Թովմասյանի եւ Նորայր Փանոսյանի գործով դատական նիստը կրկին կհետաձգվի
Ջրատարում գտել են 70-75 տարեկան կնոջ դի
Ավելին
Ավելին