f

Անկախ

Ինչի՞ց են ծագում կորոնավիրուսները և ինչու են դրանք այդքան վտանգավոր


2019-nCoV կորոնավիրուսով վարակվածների ընդհանուր թիվը մոտենում է 2 հազարին: Աճում են նաև մահվան դեպքերը, որոնք հասել են արդեն 80-ի:

Վիրուսի տեսակը, որի բռնկումը դիտվում է այսօր Չինաստանում, քաջ հայտնի է բժիշկներին: Այն պատկանում է այսպես կոչված կորոնավիրուսների ընտանիքին, որոնք նախկինում մի քանի հիվանդությունների բռնկում են առաջացրել, օրինակ՝ 2003 թ. ծանր սուր ռեսպիրատոր համախտանիշի (Sars)  և 2012 թ. մերձավորարևելյան ռեսպիրատոր համախտանիշի (Mers) համաճարակները: Առաջին վիրուսի դեպքում մահացել է բոլոր ախտահարվածների 9 տոկոսը, երկրորդ համաճարակի ժամանակ՝ հիվանդացածների 35 տոկոսը:

Ինչի՞ց են ծագում վտանգավոր կորոնավիրուսները

Վիրուսներ փոխանցողները, որոնք առաջացրել են Sars-ի, Mers-ի և 2019-nCoV կորոնավիրուսի բռնկումները, ինչպես հայտնի է, մարդիկ չեն եղել, այլ կենդանիները: Նրանք մարդու համար բազմաթիվ վտանգավոր վիրուսների կրողներ են, սակայն մարդու վարակվելն անմիջականորեն կենդանիներից, բարեբախտաբար, բավական հազվագյուտ երևույթ է:

«Մեծ մասամբ գոյություն ունի այսպես կոչված տեսակային արգելք, և վիրուսի համար այն անհաղթահարելի է»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը Ուրիքի համալսարանից:- Բայց եթե մարդը թուլացած իմունիտետ ունի կամ որևէ ուրիշ գործոն կա, որը թույլ է տալիս վիրուսին կենդանուց անցնել մարդուն, կարող է տեղի ունենալ վարակման այդ հազվագյուտ դեպքը»:

Վտանգը նախ և առաջ կապված է վիրուսի արտասովոր մուտացիայի հետ:

«Որպես կանոն, վիրուսը պետք է որոշակիորեն փոխվի, որպեսզի հնարավորություն ունենա ապրելու և տարածվելու նոր՝ անսովոր միջավայրում»,- ասում է գիտնականը:

Հազվագյուտ դեպքերում, երբ կորոնավիրուսը փոխանցվում է մարդուն, իրավիճակը կարող է չափազանց լուրջ ընթացք ստանալ:

Հարկ է հիշել, որ բնավ ոչ բոլոր կորոնավիրուսներն են շատ վտանգավոր: Մարդը մշտապես բախվում է դրանց նվազ ագրեսիվ տարատեսակներին: Բայց նրանք, որոնք մի տեսակից փոխանցվում են մյուսին, կարող են մեծ սպառնալիք դառնալ:

Ինչո՞ւ են «միջտեսակային» կորոնավիրուսներն այդքան վտանգավոր մարդու համար

«Երբ վիրուսը մի տեսակից փոխանցվում է մյուսին, հնարավոր չէ գուշակել, թե դեպքերն ինչպես կծավալվեն: Անսովոր ոչինչ չկա, երբ վիրուսը նոր տեղ է գտնում նոր միջավայրում: Եվ այդ գործընթացի առաջին փուլերում վիրուսը կարող է շատ ուժեղ լինել»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բանն այն է, որ երբ վիրուսը հանկարծակի կենդանուց անցնում է մարդուն, վերջինիս իմունային համակարգը պատրաստ չէ պայքարելու այդ կորոնավիրուսի դեմ, քանի որ նախկինում երբեք չի բախվել դրան: Եվ մարդն այդպիսի վիրուսների նկատմամբ չափազանց խոցելի է:

Նման խնդիր է նկատվում, երբ գրիպի վիրուսների տարբեր տեսակները սկսում են մի տեսակից անցնել մյուսին:

Գրիպի ամենամահացու համաճարակը տեղի է ունեցել 1918-19 թթ.: Համարվում է, որ մարդը գրիպի այդ տեսակով վարակվել է թռչուններից: Այն ժամանակ «իսպանկայի» զոհ դարձավ 50 մլն մարդ:

Չկա որևէ ակնհայտ վկայություն, որ ներկայիս կորոնավիրուսը կարող է նման ծանր համաճարակ առաջացնել, սակայն կենդանիներից մարդու վարակման նախորդ դեպքերը ստիպում են բժիշկներին զգոն լինել:

Կարո՞ղ է կորոնավիրուսը  շատ արագ տարածվել

Լավ լուրն այն է, որ կենդանուց մարդուն փոխանցվելուց հետո վիրուսը սկզբնական փուլերում չի կարող արագ տարածվել մարդուց մարդուն: «Դա ևս մի արգելք է, ևս մի խոչընդոտ, որը պիտի հաղթահարի վիրուսը»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Սակայն այնուհետև վիրուսը կարող է շատ արագ փոխանցվել, և եթե դա տեղի է ունենում, իրավիճակը ծայրահեղ ծանր է դառնում:

«Վիրուսները, այդ թվում և կորոնավիրուսները, բավական մեծ արագությամբ են մուտացիայի ենթարկվում»,- ընդգծում է գիտնականը:

Հետագա մուտացիաները կարող են  հնարավորություն տալ վիրուսին շատ արագ տարածվել մարդկանց մեջ, դա նշանակում է, որ համաճարակը կարող է բավական կարճ ժամանակում շատ մեծ տարածք ընդգրկել:

Հենց  դա է տեղի ունեցել այժմ Չինաստանում, ուստի անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ միջոցներ ձեռնարկել դրա տարածումը կանխելու համար:

«Եթե դրանով վարակվի թույլ իմունիտետով մարդը, պատճառը կարող է այն լինել, որ նա հիվանդություն ունի, որը նրան ավելի խոցելի է դարձրել: Իսկ առողջ մարդը կարող է և չվարակվել: Որոշ վիրուսներ փոխանցվում են շատ արագ, մյուսները, ընդհակառակը, շատ դանդաղ: Հարցերից մեկը, որի պատասխանը պետք է տալ, այն է, թե այս նոր կորոնավիրուսը որ տեսակին է պատկանում»,- ասում է պրոֆեսոր Իսթոնը:

Ի՞նչ անել վիրուսի տարածման դեպքում

Վատ լուրն այն է, որ վիրուսի տարածումը բնավ միշտ չէ, որ կարելի է դադարեցնել դեղորայքի միջոցով: «Արդյունավետ հակավիրուսային դեղերը շատ քիչ են»,- զգուշացնում է փորձագետը:

Բայց կան ուրիշ բավական հասարակ և արդյունավետ միջոցներ, ինչպես, օրինակ՝ ձեռքերը լվանալը և բժշկական դիմակ կրելը:

«Հիգիենայի հիմնական կանոնները շատ օգտակար են: Դրանք օգնում են պաշտպանվել շատ հիվանդություններից, ներկայումս դա թերևս պայքարի միակ մատչելի և արդյունավետ միջոցն է, քանի որ ամենամոտ ապագայում այդ վիրուսի դեմ դեղեր չենք ունենա»,- ասում է գիտնականը:

Շատ կարևոր է նաև այն, թե ինչպես են բուժում նրանց, ովքեր վարակվել են:

«Եվս մի կարևոր հանգամանք. հարկ է հնարավորինս արագ հայտնաբերել վարակված մարդկանց, որպեսզի հնարավոր լինի օգնել նրանց և այդպիսով փորձել նվազեցնել վարակի տարածման հավանականությունը»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բարեբախտաբար Sars և Mers կորոնավիրուսների բռնկումներից հետո միջազգային մակարդակով մշակվել են հիվանդության տարածման կանխարգելման գործողությունների մեխանիզմներ:

«Մենք այսպիսի իրավիճակներ արդեն մի քանի անգամ տեսել ենք, և այժմ, երբ պետք է որոշակի լուծումներ գտնել, դա ավելի արագ է արվում»,- ասում է Էնդրյու Իսթոնը:

Բժիշկները հույս ունեն, որ նախորդ կորոնավիրուսներից հետո արված եզրակացությունների շնորհիվ ներկայիս և հետագա բոլոր բռնկումները նվազ վտանգավոր կլինեն մարդկանց կյանքի և առողջության համար:

Աղբյուրը՝ BBC

https://www.bbc.com/russian/features-51239831

 

առողջական 2019-nCoV կորոնավիրուս Չինաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի Խմբի համանախագահների հետ
Մարտունու Շեխեր, Թաղավարդ և Զարդարաշեն գյուղերի ուղղությամբ թշնամին դիվերսիոն գրոհներ է ձեռնարկել. Վահրամ Պողոսյան
Ռուսաստանը գործում է՝ հաշվի առնելով իր ազգային, պետական շահերը․ քաղաքագետ
Ֆրանսիան հետ է կանչում Թուրքիայում իր դեսպանին
Արծրուն Հովհաննիսյանն առաջնագծում տիրող իրավիճակը ներկայացրեց քարտեզի տեսքով. լուսանկար
Իրանում երկրաշարժ է տեղի ունեցել
ԱՄՆ-ում մեկ օրում  կորոնավիրուսի ռեկորդային 83,7 հազար դեպք է հայտնաբերվել
Հայրենիքի պաշտպանության առաջնագծում․ հերթական տեսանյութը ՊԲ-ից
Արցախի Հանրապետության ԱԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել
Հակառակորդի կորուստների մասին վերջին տվյալները
Ի՞նչ ճակատագրի են արժանանում Ադրբեջանի դրոշները
Արցախի նախագահը հանդիպել է հայրենիքի պաշտպանների հետ
Դավիթ Տոնոյանն այցելել է վիրավոր զինծառայողներին
Մերօրյա հերոսները. մեկ տասնյակից ավելի զինծառայողներ կպարգևատրվեն
Երջանիկ լինեք․ Արցախի նախագահը շնորհավորել է նորապսակներին
Պարգև Սրբազանը կոչով դիմում է միջազգային հանրությանը
Արսեն Թորոսյանը կոչով է հանդես եկել
«Այ սենց սալյուտ ա, կեցցեն մեր լավ ախպերները». մերոնք խոցում են թշնամու «ТОС-1» ծանր հրանետային համակարգը
Գերեվարված ադրբեջանցի զինծառայողի վիրահատությունը բարեհաջող է անցել, վիճակը կայուն ծանր է․ Շուշան Ստեփանյան
Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցում պսակադրված զույգի փեսացուն «Հումորի լիգա»-ից հայտնի Հովիկ Հովսեփյանն է. news.am
Արցախում կան անհայտ կորած քաղաքացիական անձինք. Արցախի ՄԻՊ
Արցախի ՊԲ-ն ներկայացրել է հայրենիքի պաշտպանության համար զոհված 36 զինծառայողների անունները
(Մաս II) Արցախյան հիմնախնդի՞ր, թե՞ աշխարհի քարտեզի վերախմբագրում․ Հայաստանը՝ շահերի բախման էպիկենտրոնում
Ինչպիսին են հասարակական տրամադրություններն Ադրբեջանում․ ներկայացնում  է Ադրբեջանի հարցերով փորձագետը
«Ես պաշտոնապես կոչ եմ անում ԱՄՆ-ին ճանաչել Արցախի Հանրապետության անկախություն». Ադամ Շիֆ
Ավելին
Ավելին