f

Անկախ

Ինչպե՞ս կարող է գիտությունը նպաստել ՀՀ առջև  ծառացած մարտահրավերների լուծմանը․ գիտնականի տեսակետ


Պետություն-գիտություն համագործակցության արդյունավետության համար կարևոր է, որ կառավարությունը նախաձեռնողի դերում լինի՝ իրազեկելով գիտական համայնքին իր կարիքների մասին, կարծում է  ՀՀ ԳԱԱ Ա․ Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի հետախուզական երկրաֆիզիկայի լաբորատորիայի  գիտաշխատող Ռոլան Գասպարյանը։ Նրա համոզմամբ՝ գիտահետազոտական   ինստիտուտներում կիրառական բնույթի հետազոտությունները պետք է իրականացվեն կառավարության կողմից ներկայացված պետական պատվերի շրջանակներում, որպեսզի պետությունը դրանց հետագա կիրառականությամբ շահագրգռված լինի։ «Այլապես ստացվում է, որ մենք ամեն անգամ գնում ենք իրենց մոտ ու ասում՝ սա կարող ենք, այն կարող ենք։ Իսկ իրենք  անգամ կարևոր արդյունքը վերցնելու և կիրառության մեջ դնելու պատասխանատվություն չեն կրում»,- ասում է Գասպարյանը։

Խոսելով երկրի մասին գիտությունների ոլորտում պետություն-գիտություն արդյունավետ համագործակցության նախադրյալների մասին՝ Գասպարյանն ասում է, որ այդ նպատակով նախ և առաջ օրենսդրական փոփոխություններ են անհրաժեշտ․ բոլոր ոլորտներում գիտության հետ համագործակցությունը պետք է օրենսդրական պահանջ լինի։

Գասպարյանը որպես օրինակ նշում է հանքարդյունաբերությունը։ Ասում է՝ բիզնեսմենը պոտենցիալ հանքի տարածքում հետախուզություն իրականացնելու և հանքը շահագործելու նպատակահարմարությունը որոշելու համար բազմաթիվ տեղերում  հորատումներ է իրականացնում՝ վնաս հասցնելով բնությանը։ Մինչդեռ երկրաֆիզիկական ուսումնասիրություններով առնվազն 80 տոկոս երաշխիքով հնարավոր է ասել՝ որքան են ստորգետնյա պաշարները և իմաստ ունի արդյոք հանքը շահագործել, թե ոչ։ «Այսպիսով և շրջակա միջավայրին քիչ վնաս կհասցվի, և բիզնեսմենը գումար կխնայի»,- ասում է Գասպարյանը։ 

Գիտաշխատողն ընդգծում է՝ գիտնականներն ունեն լուծումներ թե պետությանը, թե  բիզնեսին հուզող խնդիրների համար, ընդամենը պետք է խրախուսել գիտությունը և համագործակցել գիտնականների հետ։

Անդրադառնալով հարցին՝ թե արդյոք գիտության ֆինանսավորման ավելացումը կնպաստի գիտության ոլորտում առկա խնդիրների լուծմանը՝ Գասպարյանն ասում է, որ ֆինանսավորման ավելացումը զգալիորեն ուշացած է․ գիտության ոլորտից  կադրերի մեծ արտահոսք է տեղի ունեցել։ Որպես օրինակ իրենց լաբորատորիան է մատնանշում․ երիտասարդ գիտաշխատողը, որ հասել էր այնպիսի մակարդակի, որ այլևս կարող էր ինքնուրույն աշխատել, գիտական հետազոտություններ իրականացնել, հեռացավ ինստիտուտից, քանի որ այլ ոլորտում ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանք էր գտել։ Նա նաև հավելում է՝ անգամ բարձր ֆինանսավորման պարագայում կադրերի պակասը միանգամից լրացնել հնարավոր չի լինի, քանի որ բնագիտական մասնագիտություններով բուհերի դիմորդները քիչ են, եղած կադրերն էլ շատ մցրունակ չեն․ «Գիտության ոլորտում հիմա հիմնականում տարիքով մարդիկ ենք, մեր թիկունքից եկողներ չկան, ամեն մեկս  մի գիտական ուղղությամբ ենք զբաղվում, մեզանից հետո ո՞վ պետք է զբաղվի այդ հարցերով, չգիտեմ։ Դա լուրջ խնդիր է ոչ միայն մեր ինստիտուտի, այլ նաև ակադեմիական շատ ինստիտուտների համար»։ 

Շարունակելով գիտության ֆինանսավորման թեման՝ Գասպարյանն ասում է, որ աշխատավարձերից բացի գիտնականի աշխատանքի ու գիտության զարգացման համար կարևոր են նաև սարքավորումները․ առանց ժամանակակից սարքավորումների հնարավոր չէ մրցունակ հետազոտություններ իրականացնել։ Բացի այդ, Երկրի մասին գիտությունների ոլորտում շատ կարևոր են նաև դաշտային էքսպեդիցիոն աշխատանքները։ 

«Ինչպես մենք, այնպես էլ Երկրաբանության  ինստիտուտը կիրառական բնույթի հետազոտությունների համար հիմնական նյութը ստանում ենք դաշտային  փորձնամեթոդական աշխատանքների ժամանակ, որն էլ լրացուցիչ ֆինանսավորում է ենթադրում» - ասում է նա։- Հուսանք , որ գիտության ֆինանսավորման ավելացումը էականորեն կբարելավի նոր սարքավորումներ ձեռք բերելու և դաշտային աշխատանքներ իրականացնելու հնարավորությունները, ինչպես նաև վերջապես գիտաշխատողները հնարավորություն կունենան  մասնակցելու միջազգային գիտաժողովների աշխատանքներին»:

Գասպարյանն ընդգծում է՝ մեր երկրի ապագայի առանցքը գիտությունն է։ Ուստի  կարևոր է, որ պետական մակարդակով գիտակցվի գիտության կարևորությունը, և կարողանանք գիտական հետազոտությունների արդյունքները ներդնել առօրյա կյանք։ 

Նա վստահ է՝ Հայաստանի առջև ծառացած մարտահրավերները լուծելու համար ունենք բավարար գիտական պոտենցիալ։ Միայն թե պետք է, որ որոշում կայացնողների մակարդակում կարևորեն գիտությունը, հասկանան արդյունքները և դրանց վրա հիմնված որոշումներ կայացնեն։ 

 

գիտություն գիտության ֆինանսավորում խմբագրի ընտրանի երկրաֆիզիկայի ինստիտուտ հանքարդյունաբերություն ՀՀ ԳԱԱ Ռոլան Գասպարյան

Իրանի նախագահը պաշտոնական այցով ժամանել է Պակիստան
Իսրայելի իշխանությունները հրաժարվել են իրանական ռազմական օբյեկտներին ավելի մեծ հարվածից՝ ԱՄՆ-ի և այլ դաշնակիցների ճնշման ներքո․ NYT
Գերմանիայի նախագահը Թուրքիա այցի շրջանակում առաջինը հանդիպել է Ստամբուլի ընդդիմադիր քաղաքապետին
Իսրայելի ռազմական հետախուզության ղեկավարը հրաժարական է տվել
Ղարաբաղից դուրս բերված ռուսական զորքերը հավանաբար Ուկրաինա կուղարկվեն. Bild
Դաշնակիցները Հունաստանից և Իսպանիայից պահանջում են ՀՕՊ համակարգեր տրամադրել Կիևին. FT
Կիևը հայտարարել է, որ մոտ ապագայում Ուկրաինան կհայտնվի բավականին բարդ իրավիճակում
ԱՄՆ պետքարտուղարը Չինաստան կայցելի
Արևմուտքը միջուկային տերությունների միջև ուղիղ ռազմական բախման եզրին լարախաղացություն է անում. Լավրով
Բաքուն հարկ եղած պահին ճամփա կբացի զորքի համար. Տավուշի սահմանագծի փոփոխության հետևանքները
Զելենսկին և Բայդենը քննարկել են Ուկրաինային ռազմական մատակարարումները
ՀՀ–ն գրեթե 2 անգամ ավելացրել է պտուղ-բանջարեղենի մատակարարումը ՌԴ. «Ռոսսելխոզնադզոր»
Լոլոներ չպատմե՛ս. Տավուշը հանձնելով՝ Ալիևին ես տալիս Սյունիքի բանալին. Խոսրով Հարությունյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին
Առավել պարզ պատկերացնելու համար, թե ինչ է անում փաշինյանական խունտան Հայաստանի սահմանները թուլացնելու․․․
Փաշինյանը փայլուն է տիրապետում հերթական խայտառակ պարտությունը հաղթանակ ներկայացնելու արվեստին. եպիսկոպոս Իսախանյան
Պետք է կենտրոնանալ այս պահի առանցքային խնդրի վրա. հեռացնել Նիկոլին իշխանությունից: Սա՛ է առաջնային խնդիրը:
Տավուշի սահմանային համայնքների ղեկավարները այս պահին Նիկոլ Փաշինյանի մոտ են
Արցախից ռուս խաղաղապահների դուրսբերումը պարտադիր չէ՝ ամբողջ զորախմբի դուրսբերում նշանակի. Ղուլյան
Հայաստանը պատրաստ է զորքերը միակողմանի հետ քաշել`անկախ Բաքվի գործողություններից. Փաշինյանի աշխատակազմի մեկնաբանությունը
2 ժամից ավելի կառավարության շենքում ընթանում է Մհեր Գրիգորյանի փակ հանդիպումը Տավուշի բնակիչների հետ
«Խեյրիմլի» տեղանվան արմատական մասը «*խեյրիմ-» ադրբեջաներենում իմաստ չունի. գործ ունենք հայերեն «խրամ» բառի հետ. Ոսկանյան
«Հայրենիքը հանձնելու մանդատ չունես, հեռացի΄ր, գնա΄». բողոքի ակցիա կառավարության դիմաց (ուղիղ)
Ստի ու կեղծիքի տարածման միջոցով արշավ են ձեռնարկել Հայ Եկեղեցու, ի մասնավորի Տավուշի թեմի առաջնորդի նկատմամբ․ Մայր Աթոռ
63-ամյա տղամարդու սպանության մեղադրանքով կալանավորվել է Կապանի բնակիչը․ նրա բակից հայտնաբերվել է կիսաայրված մարմինը
Ապրիլի 24-ին Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատելու է արտակարգ ռեժիմով
Ավելին
Ավելին