f

Անկախ

Մատչելի սեյսմակայուն շինարարություն և սեյսմիկ անվտանգություն՝ հայ գիտնականների մշակած համակարգի շնորհիվ


Հայ գիտնականների մշակած սեյսմիկ համակարգը կարող է նոր թափ հաղորդել սեյսմակայուն շինարարությանը Հայաստանում և ծառայել արդեն  կառուցված շենքերի անձնագրավորմանը։

ՀՀ ԳԱԱ Ա․ Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի գիտաշխատողները մշակել ու փորձարկել են նոր սերնդի սեյսմիկ համակարգ, որի միջոցով հնարավոր է պարզել շենքի տեխնիկական վիճակը և մաշվածության աստիճանը։

«Այսօր ՀՀ-ում շատ կարևոր  է շենքերի տեխնիկական վիճակի հետազզնության, խոցելության  և վնասվածության աստիճանի որոշման խնդիրը։ Բացի այդ, կառավարությունը շենքերի անձնագրավորման խնդիր է դրել, որում նշվելու են նաև շենքի տեխնիկական պարամետրերը։ Ելնելով այս իրողություններից՝  ինստիտուտում խնդիր դրվեց մշակել նոր սրենդի սեյսմիկ համակարգ»,- ասում է ՀՀ ԳԱԱ Ա․ Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի տնօրեն, երկրաբանական գիտությունների թեկնածու  Ջոն Կարապետյանը։

Նա նշում է՝ շենքի տեխնիկական վիճակի հետազննության տարբեր  մոտեցումներ կան՝ ակնադիտական զննություն և գործիքային զննություն։ Ակնադիտական զննությունը, սակայն, սուբյեկտիվ բնույթ ունի, ուստի դրան զուգահեռ պետք է նաև գործիքային դիտարկում իրականացնել հատուկ սեյսմիկ համակարգով։

«Տարբեր երկրներում այդ  համակարգը կա, բայց դա թանկ հաճույք է»,- ասում է Կարապետյանը՝ հավելելով, որ իրենց նպատակն է եղել մշակել առկա համակարգերին արդյունավետությամբ չզիջող, բայց և մատչելի սեյսմիկ համակարգ։ Արդյունքում գիտաշխատողները ոչ միայն սեյսմիկ համակարգ են մշակել, այլ նաև այն փորձարկվել է․ Երևանում շուրջ 20 շենք է հետազոտվել համակարգի միջոցով, արձանագրված արդյունքներով էլ թիմի անդամներից մեկը թեկնածուական ատենախոսություն է պաշտպանել։

«Դրանից էլ լավ փորձաքննություն չեմ պատկերացնում։ Ունենք առարկայական պրոդուկտ, որը կարող է առևտրայնացվել և  կիրառվել ոչ միայն ՀՀ-ում, այլ նաև արտերկրում։ Ասեմ, որ մեր մշակած  համակարգով հետաքրքրված են ԱՊՀ մի շարք երկրներ»,- ասում է Կարապետյանը՝ վստահեցնելով, որ իրենք պատրաստ են զանգվածային արտադրություն իրականացնելուն, եթե պատվերներ լինեն։

Խոսելով սեյսմիկ համակարգի հնարավորությունների մասին՝ Կարապետյանն ասում է, որ համակարգի ներդրմամբ հնարավոր է հետազոտել շահագործվող շենքերի տեխնիկական վիճակը, կանխատեսել այդ շենքերի հետագա շահագործման նպատակահարմարությունը, բացահայտել՝ արդյոք կա հետագա արտապլանային հետազննության կարիք, արդյոք շենքն ունի ամրացման կարիք, թե ենթակա է քանդման։ 

«Համակարգում ներառված են հատուկ տվիչներ և  տվյալների մշակման ու պահպանման հատուկ համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս օպերատիվ կերպով  շենքի վիճակի մասին անել  եզրակացություններ։ Այսինքն՝ մտնում ենք շենք, չափումներն իրականացնում  և տվյալ պահին ունենում ենք շենքի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ եզրակացություն»,- ասում է Կարապետյանը։

Նա նշում է՝ համակարգը կարող է ծառայել նաև սեյսմակայուն շինարարությամբ զբաղվող ընկերություններին․ «Համակարգը նաև օգտագործվում է նոր  կառուցվող շենքերի տարածքի ինժեներաերկրաբանական ուսումնասիրությունների համար, այսինքն՝ որոշվում է տվյալ տեղանքում  գրունտի թույլատրելի պարբերության արժեքը։ Սա էլ է շատ կարևոր, քանի որ  նոր կառուցվող շենքերի համար անհրաժեշտ են  մանրամասն ինժեներաերկրաբանական ուսումնասիրություններ»։

Հարցին, թե մինչ այս ինչպես է գնահատվել շենքերի տեխնիկական վիճակը Հայաստանում, Կարապետյանն ասում է, որ հիմնականում ակնադիտական զննության միջոցով, որոշ դեպքերում նաև արտերկրից ձեռք բերված սեյսմիկ թանկարժեք համակարգ է կիրառվել։ 

Նրա խոսքով՝ ՀՀ բոլոր շենքերի անձնագրավորման համար անհրաժեշտ է ոչ թե 1-2 սեյսմիկ համակարգ, այլ շատ-շատ, այլապես շենքերի անձնագրավորումը տարիներ կտևի։ Երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտը պատրաստ է մատչելի գնով բավարարել սեյսմիկ համակարգերի պահանջարկը ՀՀ-ում։ 

Կարապետյանը նաև կարևորում է, որ շենքերի անձնագրավորման գործընթացում ներգրավվեն ոչ միայն մասնագետներ պետական պատկան մարմիններից, այլ նաև գիտաշխատողներ։ Ասում է՝ այսպես գործընթացն ավելի արդյունավետ կլինի, ինչպես նաև պետություն-գիտություն արդյունավետ համագործակցության օրինակ կդառնա։ 

«Կարծում եմ, որ պետություն-գիտական կազմակերպություններ համագործակցությունը պետք է լինի ամուր հիմքերի վրա։ Կառավարությունը պետական նշանակության ցանկացած խնդրի, հատկապես ռազմավարական խնդիրների լուծման համար առաջին հերթին պետք է համագործակցի տեղի գիտական կազմակերպությունների հետ։ Եթե տեղում համապատասխան ներուժ չունենանք, նոր միայն լուծում փնտրի արտերկրում»,- ասում է Կարապետյանը՝ հավելելով, որ չնայած տարիներ շարունակ գիտությանը հատկացված սուղ ֆինանսավորմանը Հայաստանում դեռևս ունենք մրցունակ գիտություն և տաղանդավոր  մասնագետներ, որոնք կարող են լուծումներ առաջարկել մեր երկրի առջև ծառացած մարտահրավերներին։ 



 

գիտություն Գյումրի սեյսմիկ անվտանգություն սեյսմակայուն շինարարություն խմբագրի ընտրանի Ջոն Կարապետյան

Իրանի նախագահը պաշտոնական այցով ժամանել է Պակիստան
Իսրայելի իշխանությունները հրաժարվել են իրանական ռազմական օբյեկտներին ավելի մեծ հարվածից՝ ԱՄՆ-ի և այլ դաշնակիցների ճնշման ներքո․ NYT
Գերմանիայի նախագահը Թուրքիա այցի շրջանակում առաջինը հանդիպել է Ստամբուլի ընդդիմադիր քաղաքապետին
Իսրայելի ռազմական հետախուզության ղեկավարը հրաժարական է տվել
Ղարաբաղից դուրս բերված ռուսական զորքերը հավանաբար Ուկրաինա կուղարկվեն. Bild
Դաշնակիցները Հունաստանից և Իսպանիայից պահանջում են ՀՕՊ համակարգեր տրամադրել Կիևին. FT
Կիևը հայտարարել է, որ մոտ ապագայում Ուկրաինան կհայտնվի բավականին բարդ իրավիճակում
ԱՄՆ պետքարտուղարը Չինաստան կայցելի
Արևմուտքը միջուկային տերությունների միջև ուղիղ ռազմական բախման եզրին լարախաղացություն է անում. Լավրով
Բաքուն հարկ եղած պահին ճամփա կբացի զորքի համար. Տավուշի սահմանագծի փոփոխության հետևանքները
Զելենսկին և Բայդենը քննարկել են Ուկրաինային ռազմական մատակարարումները
ՀՀ–ն գրեթե 2 անգամ ավելացրել է պտուղ-բանջարեղենի մատակարարումը ՌԴ. «Ռոսսելխոզնադզոր»
Լոլոներ չպատմե՛ս. Տավուշը հանձնելով՝ Ալիևին ես տալիս Սյունիքի բանալին. Խոսրով Հարությունյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին
Առավել պարզ պատկերացնելու համար, թե ինչ է անում փաշինյանական խունտան Հայաստանի սահմանները թուլացնելու․․․
Փաշինյանը փայլուն է տիրապետում հերթական խայտառակ պարտությունը հաղթանակ ներկայացնելու արվեստին. եպիսկոպոս Իսախանյան
Պետք է կենտրոնանալ այս պահի առանցքային խնդրի վրա. հեռացնել Նիկոլին իշխանությունից: Սա՛ է առաջնային խնդիրը:
Տավուշի սահմանային համայնքների ղեկավարները այս պահին Նիկոլ Փաշինյանի մոտ են
Արցախից ռուս խաղաղապահների դուրսբերումը պարտադիր չէ՝ ամբողջ զորախմբի դուրսբերում նշանակի. Ղուլյան
Հայաստանը պատրաստ է զորքերը միակողմանի հետ քաշել`անկախ Բաքվի գործողություններից. Փաշինյանի աշխատակազմի մեկնաբանությունը
2 ժամից ավելի կառավարության շենքում ընթանում է Մհեր Գրիգորյանի փակ հանդիպումը Տավուշի բնակիչների հետ
«Խեյրիմլի» տեղանվան արմատական մասը «*խեյրիմ-» ադրբեջաներենում իմաստ չունի. գործ ունենք հայերեն «խրամ» բառի հետ. Ոսկանյան
«Հայրենիքը հանձնելու մանդատ չունես, հեռացի΄ր, գնա΄». բողոքի ակցիա կառավարության դիմաց (ուղիղ)
Ստի ու կեղծիքի տարածման միջոցով արշավ են ձեռնարկել Հայ Եկեղեցու, ի մասնավորի Տավուշի թեմի առաջնորդի նկատմամբ․ Մայր Աթոռ
63-ամյա տղամարդու սպանության մեղադրանքով կալանավորվել է Կապանի բնակիչը․ նրա բակից հայտնաբերվել է կիսաայրված մարմինը
Ապրիլի 24-ին Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատելու է արտակարգ ռեժիմով
Ավելին
Ավելին