f

Անկախ

ԱՄՆ Ջոնս Հոփքինս համալսարանի գրությունը կորոնավիրուսից պաշտպանվելու մասին


Ֆեյսբուքյան օգտատեր Հասմիկ Հարությունյանն իր էջում գրել է․

«Ժողովուրդ ջան, այստեղ դնում եմ ԱՄՆ Ջոնս Հոպկինս համալսարանի ուղարկած գրությունը այս վիրուսից պաշտպանվելու մասին՝ Anahid Aramouni Keshishian-ի տեղադրած նյութից և թարգմանելու նրա կոչով։ 

Այն գուցեև շատ մեծ նորություններ չի պարունակում, բայց հակիրճ ու հասկանալի բացատրում է, թե ինչն ինչու է արդյունավետ և հակառակը։ Թարգմանել եմ շատ արագ ու անփույթ՝ միայն հայերենով արագ հասանելի դարձնելու համար։ Ահավասիկ.

• Վիրուսը կենդանի օրգանիզմ չէ, այլ սպիտակուցային մոլեկուլ (ԴՆԹ)՝ պատված լիպիդային (ճարպի) շերտով, որը, աչքի, քթի, բերանի լորձաթաղանթի կողմից ներծծվելով, փոխում է իր գենետիկ կոդը (մուտացիա) և դրանց վերածում ագրեսորի ու բազմապատկվող բջիջների։
• Քանի որ վիրուսը կենդանի օրգանիզմ չէ, այլ սպիտակուցային մոլեկուլ, այն չի մեռնում, այլ ինքն իրեն քայքայվում է։ Քայքայման տևողությունը կախված է ջերմաստիճանից, խոնավությունից և այն նյութի տեսակից, որի վրա ընկած է վիրուսը։
• Վիրուսը շատ փխրուն է. միակ բանը, որով այն պաշտպանված է, ճարպի բարակ արտաքին շերտն է։ Այդ է պատճառը, որ օճառն ու լվացող նյութերը լավագույն միջոցն են. որովհետև փրփուրը ԿՏՐՈՒՄ է ՃԱՐՊԸ (այդ պատճառով է, որ հարկավոր է 20 վայրկյանից ավելի տրորել, որպեսզի շատ փրփուր գոյանա)։ Ճարպային շերտը տարրալուծելուց հետո սպիտակուցային մոլեկուլը ցրվում և ինքն իրեն ոչնչանում է։
• Ջերմությունը հալեցնում է ճարպը, ուստի ցանկալի է 25 աստիճանից ավելի տաք ջուր գործածել ձեռքերը, հագուստները և որևէ բան լվալու համար։ Բացի այդ, տաք ջուրը ավելի շատ փրփուր է գոյացնում և ավելի օգտակար դառնում։
• Սպիրտը կամ սպիրտային որևէ 65%-ից թանձր լուծույթ լուծում է բոլոր ճարպերը, հատկապես վիրուսի արտաքին լիպիդային շերտը։
• 1 մաս ժավելից ու 5 մաս ջրից բաղկացած որևէ լուծույթ հալեցնում է սպիտակուցը, այն քայքայում ներսից։
• Թթվածնացրած ջուրն օգնում է օճառից, սպիրտից ու քլորից ավելի տևականորեն, քանի որ պերօքսիդը հալեցնում է վիրուսի սպիտակուցը, սակայն այն հարկավոր է գործածել անխառն, իսկ դա վնասում է մաշկը։
• ՄԱՆՐԷԱՍՊԱՆ ՆՅՈՒԹԵՐԸ ՉԵՆ ՕԳՆՈՒՄ։ Վիրուսը բակտերիայի նման կենդանի օրգանիզմ չէ. այդ նյութերը չեն կարող սպանել այն, ինչը կենդանի չէ։
• ԵՐԲԵՔ մի թափահարեք օգտագործած կամ չօգտագործած հագուստը, սավանները, շորերը։ Թեև վիրուսը սոսնձված է ծակոտկեն մակերեսներին, այն շատ իներտ է և քայքայվում է միայն 3 ժամում կտորների ու ծակոտիների դեպքում, 4 ժամում պղնձի վրա, քանի որ այն բնականից հականեխիչ է, և փայտի վրա, քանի որ այն հեռացնում է ամբողջ խոնավությունը և թույլ չի տալիս, որ այն կեղևազրկվի ու քայքայվի, 24 ժամում ստվարաթղթի վրա, 42 ժամում մետաղների վրա և 72 ժամում պլաստիկի վրա։ Սակայն եթե այն թափահարեք կամ փետրե փոշեմաքրիչով մաքրեք, վիրուսի մոլեկուլները մինչև 3 ժամ կլողան օդում և կարող են վայրէջք կատարել ձեր քթին։
• Վիրուսի մոլեկուլները շատ կայուն են պահպանվում արտաքին ցրտի կամ տան, մեքենայի մեջ արհեստական օդորակիչների պայմաններում։ Կայուն մնալու համար նրանց հարկավոր է նաև խոնավություն և հատկապես մթություն։ Հետևաբար, խոնավազուրկ, չոր, տաք ու լուսավոր միջավայրն ավելի արագ է քայքայում դրանց։
• Ուլտրամանուշակագույն լույսը որևէ առարկայի վրա քայքայում է վիրուսի սպիտակուցը։ Ուստի դիմակի ախտազերծումն ու վերագործածումը արդյունավետ են։ Բայց զգույշ եղեք, որովհետև այդ լույսը քայքայում է նաև մաշկի կոլագենը (որը նույնպես սպիտակուց է)՝ հետագայում կնճիռներ ու մաշկի քաղցկեղ առաջացնելով։
• Վիրուսը չի կարող անցնել առողջ մաշկի միջով։
• Քացախը անօգուտ է, քանի որ չի քայքայում ճարպի պահպանիչ շերտը։
• Ալկոհոլային խմիքները, օղին օգուտ չունեն։ Ամենաթունդ օղին 40 աստիճան է, իսկ ձեզ հարկավոր է 65 աստիճան։
• Լիստերինը օգնում է, քանի որ 65 աստիճան սպիրտ է պարունակում։
• Որքան տարածությունն ավելի սահմանափակ է, այնքան վիրուսի խտությունը կարող է մեծ լինել, որքան ավելի բաց է ու օդափոխված՝ այնքան ավելի նոսր։
• Բազմիցս ասվել է, բայց, [այնումանեյնիվ, ասենք, որ] հարկավոր է ձեռքերը լվանալ լորձաթաղանթին, կերակրին, փականներին, դռների բռնակներին, անջատիչներին, հեռակառավարման վահանակներին, բջջային հեռախոսներին, ժամացույցներին, համակարգիչներին, նստարաններին, հեռուստացույցներին և այլ առարկաների դիպչելուց և զուգարանից օգտվելուց հետո։
• Շատ լվալու պատճառով չորացած ձեռքերը հարկավոր է խոնավացնել, քանի որ մոլեկուլները կարող են թաքնվել չորացած մաշկի պստիկ ճաքերի մեջ, և որքան ավելի հաստ շերտով քսեք կրեմը, այնքան լավ։
• Եվ կարճ կտրեք եղունգները, որպեսզի վիրուսը դրանց տակ չթաքնվի։

ՖԲ Գրառում Ջոնս Հոփքինս համալսարան Խմբագրի ընտրանի

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Ոնց հասկանում եմ՝ տարբեր ռեստորաններ, սրճարաններ ու վարձու սրահներ իրար գործի խփելու ձև են գտել չերեզ Նիկոլի էջ
Փաշինյանը ոչ թե բացահայտում ա համաճարակի կանոնները չպահպանողներին, այլ ինքն իրեն
«Ժողովուրդ».ավագանու նիստերից հիմնական բացակաները ավագանու իշխող «Իմ քայլը» խմբակցության անդամներն են
«Փաստ». «Հայաստանի մայր բուհի շուրջ ընթանում են խիստ կասկածելի եւ ծայրաստիճան վտանգավոր գործընթացներ
«Իրատես». Հայաստանից մարդ է գործուղվել ՌԴ, որպեսզի ծխախոտի գործը ծածկադմփոց անի
Պարետը 24 ժամով արգելել է 160 տնտեսվարողների գործունեությունը
«Հրապարակ».որոշ հեղափոխական պաշտոնյաների կյանքը սրընթաց բարգավաճում է
«Ժողովուրդ». Ինչու Լեւոն Սարգսյանին՝ «ալրաղացի Լյովիկին», չեն արտահանձնում Հայաստանին
«Փաստ»․ Արցախում հեռուստաալիքները փակելով հանրության տրամադրություններն են ստուգում
«Իրատես».Նիկոլ Փաշինյանի ռեյտինգը վերջին ժամանակաշրջանում հզոր անկում է գրանցել
«Ժողովուրդ». Լայնածավալ ստուգումներ ՊԵԿ-ում
Լանզարոտեի կոնվենցիայի՝ կրթության բաղադրիչին վերաբերող 6-րդ կետը ուսոմնասիրող հանձնաժողով է ստեղծվել
«Հրապարակ». Էդմոն Մարուքյանին մի քանի ժամ հարցաքննել են ԱԺ-ի իր աշխատասենյակում
10 ժամով ջուր չի լինելու Երևանի կենտրոնում
Forbes  ամսագիրը հայտնել է  ամենաբարձր վարձատրվող համաշխարհային աստղի անունը
Մեկ օրում Թուրքիայում  կորոնավիրուսի 988 նոր դեպք  է  հայտնաբերվել
ՊԵԿ-ում կլինեն նաեւ այլ հրաժարականներ․ 168․am
Այս լուսանկար տեղադրողը երկրի վրա իշխանություն չունի, նա չի կարողանում կառավարել, հաստատությունները չեն կատարում հրանհանգները, քաղաքացները չեն լսում նրա հորդորները
Արցախյան  թեմայով  «Եթե  քամին վրա հասնի» ֆիլմը՝  Կաննի  փառատոնի  ծրագրում
ԱՄՆ գլխավոր դատախազը հայտարարել է բողոքի ցույցերում  «արտաքին միջամտության» մասին
Գյումրիում մի քանի տնտեսվարողի գործունեությունը կասեցվել է, շուկայում նախազգուշացրել են
ԵՊԲՀ-ում անցկացված Covid-19-ին նվիրված շուրջ մեկուկես ժամ տևողությամբ մասնագիտական քննարկումն ամբողջական տաբերակով
Բիլ Գեյթսը 100 միլիոն դոլար է նվիրաբերել  կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի  տարածման  համար
Մերկելը խնդրել է կորոնավիրուսի  դեմ  պատվաստանյութը  համընդհանուր հասանելի դարձնել
Պարետատունը դիտարկում է միջազգային գործընկերներին աջակցության հարցով դիմելու հնարավորությունը
Ավելին
Ավելին