f

Անկախ

Շուշին դեռ շարունակում է լինել և լինելու է հայկական քաղաքային մշակույթի ու ճարտարապետության կանգուն գլուխգործոցներից


Պատերազմի ու բանակի մասին ես գրեթե չեմ գրում, քանի որ կարծում եմ մարդ պետք ա գրի այն թեմաներով, որին տիրապետում է գոնե միջին մակարդակի։

Բայց այսօր աշխարհը նշում է Քաղաքների միջազգային օրը, իսկ մենք այսօր պայքարում ենք մեր արդի շրջանի, ենթադրաբար Երևանից հետո կարևորագույն քաղաքի՝ Շուշիի համար։

Շուշին հայերի կողմից 19-րդ դարում քաղաքային զարգացման գագաթնակետին հասնելով քաղաքային մշակույթի այդպես էլ չարժևորված, բայց փառահեղ, մի օրինակ է։ Արցախի բնակելի ճարտարապետության ինքնուրույն (առանց արտաքին ազդեցությունների ինչպես օրինակ Երևանում կամ Գյումրիում) ձևավորված ավանդույթների հիման վրա քաղաքային միջավայրի հատուկենտ պահպանված հատվածները դրա վառ ապացույցն են։

Պետք է ընդունենք, որ Շուշին կոսմոպոլիտ քաղաք լինելով, ինչպես տարածաշրջանի բոլոր քաղաքները լինելով Թիֆլիսից հետո երկրորդը բնակչությամբ բավականին երկար ժամանակ, իր քաղաքային միջավայրով խարսխված էր տեղական հայկական ճարտարապետության ավանդույթների վրա, քանի որ այն շարունակել է Արցախի մելիքական ապարանքների, Հադրութի և այլ բնակավայրերի շինարարական արվեստն ու ճարտարապետությունը։

Սա որևէ մեկի մոտ կասկած չի կարող առաջացնել, հատկապես հաշվի առնելով, որ քաղաքի մահմեդականները նոր էին անցել նստակյաց կյանքի և չունեին շինարարական ավանդույթներ և փորձառություն, ուստի Շուշին միանշանակ հայ վարպետների ստեղծած գլուխգործոցն է, իր խիստ ռելիեֆին ներգծված փողոցներով, սպիտակ քարի խառն ու սրբատաշ շարվածքների համադրմամբ, զուսպ դեկորատիվ տարրերով, հինգ երեկեղեցիներով և երեք մզկիթներով։

Ցավոք 1920-ական թվականների հայերի կոտորածներ արդյունքում, ինչպես նաև խորհրդային տարիներին ադրբեջանցիների հետևողական քանդման արդյունքում հայկական թաղամասը, որ զբաղեցնում էր քաղաքի լավագույն 70%-ն գրեթե չի պահպանվել, բացառությամբ մի քանի հատուկենտ քաղաքային դրվագների։ Բազմաթիվ են օրինակները նաև ,որ մաքուր Արցախի (ժողովրդական ինչպես սիրում էր խորհրդահայ տեսությունը) բնակելի տները "թրքացվել" են, էլ չեմ ասում խորհրդային տարիներին “խռյուշչովկաները” հիմնականում կառուցվել են հայկական թաղամասում, դպրոցները՝ եկեղեցիների տարածքում։

Սակայն այս ամենով հանդերձ Շուշին դեռ շարունակում է լինել և լինելու է հայկական քաղաքային մշակույթի ու ճարտարապետության կանգուն գլուխգործոցներից։

Շուշի քաղաքային զարգացումն ու մեզ հասած ժառանգության հետազոտման վրա իմ ներդրած հինգ տարիները ցավոք ունեցան դրվագային ազդեցություն Արցախում։ Միգուցե դրանում ես էլ ունեմ իմ մեղքի բաժինը՝ շատ տարվելով Երևանի խնդիրներով։

Հույս ունեմ այս օրերի վայրագ ավերածություններից հետո մենք նորովի կարժևորենք Շուշին ու այն կարճ ժամանակում վերականգնելով կդարձնենք նույնքան փառահեղ ինչպես եղել է 19-րդ դարի վերջին։

#ՀԱՂԹԵԼՈՒԵՆՔ

Սարհատ Պետրոսյան ՖԲ Գրառում Հայաստան Արցախ Շուշի պատերազմ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Կրեմլում չեն ​​մեկնաբանում Էրդողանի խոսքերը Ղարաբաղում հրադադարին ուղղված ջանքերի ընդլայնման վերաբերյալ
Երկիր ենք կորցրել, իսկ երկրի իշխանությունները չեն գիտակցում անդունդի եզրով գնալու ներկա պահը. Միքայել Մելքումյան
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է հերոսական նոր դրվագներ եւ դրանցում աչքի ընկած զինծառայողների նոր անուններ
Ավետիք Իշխանյանին բերման են ենթարկել
Էդմոն Մարուքյանը դիմել է ԵԽ Խոշտանգումների կանխարգելման Կոմիտեի (CPT) նախագահին
Վլադիմիր Դավիդյանցը հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով
Օնիկ Գասպարյանը հրաժարական չի տվել. ՊՆ պարզաբանումը
Ձեռք են բերվել բավարար օբյեկտիվ ապացույցներ Ադրբեջանում գտնվող հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց սպանության, խոշտանգման և դաժան վերաբերմունքի դրսևորման փաստերով. Դատախազություն
Եթե Նիկոլ Փաշինյանը սատանա գտնելու փոխարեն հանձնարարեր, որ ԱԱԾ-ն «Բայրաքթարների» կիրառման մասին տեղեկություններ հավաքեր, այս արհավիրքը չէր լինի. Արթուր Վանեցյան
Վարազդատ Կարապետյանը մանդատից հրաժարվելու դիմում է ներկայացրել․նա կլինի Չինաստանում ՀՀ առևտրային ներկայացուցիչը
Բարերարն իր ձեռքով, արցունքն աչքերին Քաշաթաղում պայթեցրել է իր իսկ կառուցած դպրոցը. Գեղամ Մանուկյան
Ես համոզված եմ, որ նոր բանակցողը կարող է փոփոխություն մտցնել ստորագրված փաստաթղթում. Կիմ Բալայան
Էրդողանը նշել է Ղարաբաղում խաղաղության երաշխավորներին՝ Թուրքիա, Ռուսաստան և Ադրբեջան
Փաշինյանը հանդիպել է «ՀԷՑ»-ի, «Գազպրոմ Արմենիայի», «Նուշիկյան ասոցիացիայի» ղեկավարների հետ
Հայաստանի նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի ասուլիսը. ուղիղ
«Հադրութում դիվերսանտներից ոմանք հայկական բանակի համազգեստով էին, կարողանում էին կենցաղային մակարդակով հայերեն շփվել». Սեմյոն Պեգով
Նիկոլը մարդկանց հոգեբանության մեջ մտել է խղճի զգացում առաջացնելով. Արթուր Վանեցյան
«Այո՛, ես ասում և պնդում եմ՝ Շուշիի հանձնումն ավելի շատ քաղաքական որոշում էր». Սեմյոն Պեգով
Արցախի ԱԳՆ ղեկավար ընդունել է ԿԽՄԿ պատվիրակությանը
Վանա լճի ջրի մակարդակի նվազման արդյունքում հայտնաբերվել է Ուրարտուի թագավորության նավահանգիստներից մեկի մնացորդները (լուսանկարներ)
Փաշինյանի ժամանակավոր կառավարությունը․ հրաժարական տվող, հեռացող նախարարների փոխարեն նոր նախարարներ նշանակվում են միայն այդ աթոռները դատարկ չթողնելու համար․ Մարինե Սուքիասյան
Հոկտեմբերին անշարժ գույքի նկատմամբ գործարքները նվազել են 32.5 %-ով. ամենից շատն օտարման գործարքներն են
Նոյեմբերի 24-ից 25-ը բացահայտվել է հանցագործության 40 դեպք
ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են
ԵԱՏՄ ղեկավարները հեռավար ձեւաչափով կհանդիպեն դեկտեմբերի 11-ին
Ավելին
Ավելին