f

Անկախ

Կոսովո, Ղրիմ՝ կարգավիճակի գերադասման միտումներ. Շահան Գանտահարյան


Հրադադարի հաստատման ամերիկյան նախաձեռնությունը ենթարկվում է նախորդ երկու մարդասիրական հրադադարների խախտման ճակատագրին։ Բաքուն փաստորեն չի կարողանում տեր կանգնել իր հանձնառությանը։ Այստեղ մեկնդմիշտ պետք է ըմբռնել, որ զինադադար հարգել կամ չհարգելն Անկարան է կայացնում Բաքվի փոխարեն։ Բաքուն ռազմաքաղաքական մարզում ամբողջովին հանձնվել է Անկարային։ 

Այս իրողությանը էապէս ծանոթ են բոլոր այն կողմերը, որոնք նախաձեռնում են միջնորդությամբ զինադադար հաստատելու աշխատանքը։ Երեք համանախագահող երկրները հերթով կատարեցին իրենց փորձը։ Որոշ նրբություններ պետք է նկատել այս վերջին նախաձեռնության դեպքում։ Կան փորձեր հրադադարը փրկելու։  

ԱՄՆ պետքարտուղարը հորդորում էր հայերին պատերազմել եւ հաջողությամբ պաշտպանողական  մարտեր կիրառել։ Նախագահ Թրամփն էր, որ ընտրական արշավների ընթացքում հատուկ կենտրոնացավ արցախյան պատերազմի վրա։ Մի պահ շրջանցելով զուտ ընտրական նպատակով կատարված հայտարարությունների բաժինը, նկատենք մի քանի արտահայտություն, որն այս առիթով կատարեց նախագահ Թրամփը։ 

Հայկական զանգվածային քվեին տիրանալու նպատակով  հայտարարություն անող ԱՄՆ նախագահն  ակնարկություն արեց ինչ որ ծրագրի, որի ուղղությամբ աշխատում է իր վարչակարգը։ Հավելեց, որ դյուրին լուծելի խնդիր է կարգավորումը եւ զուգահեռ գծեց Սերբիայի եւ Կոսովոյի պարագաների հետ։   

Համեմատություն անելու  այս երեւույթը անմիջապես մտաբերել է տալիս այս անգամ նախագահ Պուտինի արցախյան պատերազմի բնութագրման ընթացքում հայտարարած «Թուրքիան չի ճանաչում Ղրիմը, չի ճանաչում Ղարաբաղը»  նախադասությունը։ Արցախը համեմատվում է Կոսովոյի եւ Ղրիմի հետ։ Առանց խորանալու Ղրիմի եւ Կոսովոյի կարգավիճակների տարբերությունները վերլուծելու փորձի մեջ, արագ նկատենք, որ երկու դեպքերում էլ, ըստ էության, Արցախի կարգավիճակի հարցն է, որը գերադասվում է։ Կարգավիճակի գերադասման հիմնավորումները Պուտինի պարագայում ավելի հստակ են։ Արցախը ենթարկվել է ցեղային զտման Ադրբեջանի կողմից  ավելի հեռու  անցյալում   ենթարկվել է Ցեղասպանության՝ պատերազմը հրահրած Թուրքիայի կողմից։ Ռուսաստանը բոլորից ավելի շահագրգռված է խնդրի լուծմամբ, հետեւաբար ուզում է ասել՝ բոլորից առաջ պատրաստ է երաշխավորելու Արցախի ժողովրդի անվտանգությունը։ Թէ՝  ի՞նչ կարգավիճակով, պարզ չէբայց Ղրիմի  օրինակը  բերելը որոշ պատկերացման ուղղորդում կարող է ենթադրել։ 

Մինչդեռ, Թրամփի թեկուզ ընտրական, այնուամենայնիվ ենթադրաբար ներվարչակարգային  քննարկումների իբրեւ արդյունք՝ ծրագիրն ու Կոսովոյի հիշեցումը կարող են  այլ պատկերացումներ հրապարակելու մեկնակետ հանդիսանալ։ 

ԱՄՆ պետքարտուղարը իրազեկ լինելով որ Արցախը պատերազմում է թե՛ Ադրբեջանի, թե՛ Թուրքիայի եւ թե՛ Թուրքիայի կողմից այս պատերազմում ներմուծված ահաբեկիչների դեմ, հայկական կողմին հորդորում է լավ կռվել, ակնկալելով նաեւ՝ լավ պաշտապանական մարտեր կիրառել։  

Ստացվում է այն, որ ԱՄՆ պետքարտուղարը  հայկական կողմին արդյունավետ պատերազմ էր  մաղթում, մինչ նույն երկրի նախագահի անվտանգության հարցերի խորհրդականը զինադադարի նախաձեռնությամբ է հանդես գալիս։ Զուտ քաղաքագիտական ակնոցով Պոմպեոն ի վերջո համանախագահող միջնորդ երկրի ներկայացուցիչ է, եւ հրադադարի փոխարեն հաջող մարտերի մաղթանք էր կատարում կողմերից մեկին։ Այս բոլորի արանքում պատժամիջոցների սպառնալիքով վերստին լարվում են Անկարա-Վաշինգտոն հարաբերությունները եւ Թրամփը  ընտրական կետեր արձանագրելու համար խոստանում է շատ արագ, հեշտությամբ լուծել արցախյան հակամարտությունը, հիշելով Կոսովոն։ 

Կոսովոյի հուշումը ընտրական խոստում է՝ Արցախի Հանրապետությունը ճանաչելու։ Ղրիմի օրինակի զուգակցումը Արցախին, սկսելու համար Արցախը Ադրբեջանի տարածքից դուրս ընկալելու մոտեցում է՝ ռուսական ազդեցությունը հզորացնելու շահից մեկնելով։ Ի՛նչ էլ լինեն շարժառիթները համանախագահող երկու գերտերությունները այսպիսով գերադասում են Արցախի կարգավիճակի խնդիրը։ Երրորդ համանախագահող երկրի խորհրդարանը, ուր ներկայացված բոլոր խմբակցությունների ներկայացուցիչները արդեն մեկնել են Արցախ,  պատրաստվում է քննարկելու Արցախի ճանաչման օրինագիծը։ 

Քաղաքական իրատեսությունը հուշում է, որ այս հանգրվանին՝ անմիջական առումով  ո՛չ Կոսովոյի օրինակը կաշխատի, ո՛չ Ղրիմի  կարգավիճակին կհետեւի Արցախը ո՛չ էլ Ֆրանսիայի խորհրդարանը կճանաչի Արցախի անկախությունը։ Բայց որ Արցախի կարգավիճակի քննարկումները կտեղափոխվեն միջազգային հարթություն, դա միանշանակ համոզում է։ Արցախի կարգավիճակի արծարծումը Թուրքիայի դեմ միջազգային ճնշամիջոց կդառնա։ Իսկ Անկարան միջազգային հանրությանը առիթավորվելու բազմաթիվ պատճառներ է տրամադրում։ 

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐՅԱՆ

«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր

Հայաստան Շահան Գանտահարյան  

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Մեր նահատակված զինվորների մարմինները պահել են սառնարաններում, որ զոհերի մեծ թիվ չասեն. Նարեկ Մալյան
Հրատապ քայլեր, որոնք անհրաժեշտ են Հայաստանի հզորացման համար․ ներկայացնում է ԳԱԱ թղթակից անդամ Արթուր Իշխանյանը
Պեսկովը կոչ է արել Ղարաբաղում խաղաղապահների առաքելությունը չշփոթել հումանիտար կենտրոնի աշխատանքի հետ
Մենք 2,5 տարի ֆեյքիզմի մեջ ենք ապրել. Ավետիք Իշխանյան
Նախարարին դիմավորել են հրաժարականի դիմումներով. Yerevan.today
Դրա համար, սիրելի արցախցիներ, այսօր դուք շատ կարևոր առաքելություն ունեք՝ օր առաջ վերադառնալ Արցախ։ Պետք է վերադառնալ ու տեր կանգնել Արցախին
Կրեմլում չեն ​​մեկնաբանում Էրդողանի խոսքերը Ղարաբաղում հրադադարին ուղղված ջանքերի ընդլայնման վերաբերյալ
Երկիր ենք կորցրել, իսկ երկրի իշխանությունները չեն գիտակցում անդունդի եզրով գնալու ներկա պահը. Միքայել Մելքումյան
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է հերոսական նոր դրվագներ եւ դրանցում աչքի ընկած զինծառայողների նոր անուններ
Ավետիք Իշխանյանին բերման են ենթարկել
Էդմոն Մարուքյանը դիմել է ԵԽ Խոշտանգումների կանխարգելման Կոմիտեի (CPT) նախագահին
Վլադիմիր Դավիդյանցը հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով
Օնիկ Գասպարյանը հրաժարական չի տվել. ՊՆ պարզաբանումը
Ձեռք են բերվել բավարար օբյեկտիվ ապացույցներ Ադրբեջանում գտնվող հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց սպանության, խոշտանգման և դաժան վերաբերմունքի դրսևորման փաստերով. Դատախազություն
Եթե Նիկոլ Փաշինյանը սատանա գտնելու փոխարեն հանձնարարեր, որ ԱԱԾ-ն «Բայրաքթարների» կիրառման մասին տեղեկություններ հավաքեր, այս արհավիրքը չէր լինի. Արթուր Վանեցյան
Վարազդատ Կարապետյանը մանդատից հրաժարվելու դիմում է ներկայացրել․նա կլինի Չինաստանում ՀՀ առևտրային ներկայացուցիչը
Բարերարն իր ձեռքով, արցունքն աչքերին Քաշաթաղում պայթեցրել է իր իսկ կառուցած դպրոցը. Գեղամ Մանուկյան
Ես համոզված եմ, որ նոր բանակցողը կարող է փոփոխություն մտցնել ստորագրված փաստաթղթում. Կիմ Բալայան
Էրդողանը նշել է Ղարաբաղում խաղաղության երաշխավորներին՝ Թուրքիա, Ռուսաստան և Ադրբեջան
Փաշինյանը հանդիպել է «ՀԷՑ»-ի, «Գազպրոմ Արմենիայի», «Նուշիկյան ասոցիացիայի» ղեկավարների հետ
Հայաստանի նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի ասուլիսը. ուղիղ
«Հադրութում դիվերսանտներից ոմանք հայկական բանակի համազգեստով էին, կարողանում էին կենցաղային մակարդակով հայերեն շփվել». Սեմյոն Պեգով
Նիկոլը մարդկանց հոգեբանության մեջ մտել է խղճի զգացում առաջացնելով. Արթուր Վանեցյան
«Այո՛, ես ասում և պնդում եմ՝ Շուշիի հանձնումն ավելի շատ քաղաքական որոշում էր». Սեմյոն Պեգով
Արցախի ԱԳՆ ղեկավար ընդունել է ԿԽՄԿ պատվիրակությանը
Ավելին
Ավելին